Phần
2: VÀNG TRẮNG
Như đã đề cập trước đó,
vàng nguyên chất quá mềm khi riêng rẻ một mình. Do đó, để dễ dàng trong chế tác
trang sức, đòi hỏi phải tạo độ cứng cho vàng bằng việc bổ sung các kim loại
khác vào vàng tạo thành hợp kim vàng như: Đồng, bạc, ni-ken, pa-la-đi và kẽm…
Ngoài đồng ra, tất cả
các kim loại khác khi hợp kim với vàng có xu hướng làm cho màu của hợp kim vàng
chuyển sang màu trắng nhiều hơn. Vàng có màu trắng (hay còn gọi là vàng trắng)
đã được sử dụng để chế tác trang sức vào những năm 1920, coi như một sự thay thế
cho bạch kim.
Bảng dưới đây, trình
bày Thành phần hóa học của vàng trắng có chứa Pa-la-đi là chủ yếu
Bảng
Thành phần hóa học của vàng trắng
|
|
Vàng (%)
|
Pa-la-đi (%)
|
Bạc (%)
|
Đồng (%)
|
Kẽm (%)
|
Ni-ken (%)
|
|
18K
|
75
|
20
|
5
|
|
|
|
|
75
|
15
|
10
|
|
|
|
|
|
75
|
10
|
15
|
|
|
|
|
|
75
|
10
|
10,5
|
3,5
|
0,1
|
0,9
|
|
|
75
|
6,4
|
9,9
|
5,1
|
3,5
|
1,1
|
|
|
75
|
15
|
|
3,0
|
|
7,0
|
|
|
14K
|
58,3
|
20
|
6
|
3
|
1
|
|
|
58,5
|
5
|
32,5
|
20,5
|
1,4
|
|
|
|
10K
|
37,5
|
|
52
|
4,9
|
4,2
|
1,4
|
Bổ sung bất kỳ kim loại
nào có màu trắng vào vàng đều có xu hướng tẩy màu của vàng. Trong thực tế:
-
Ni-ken, pa-la-đi (và bạch kim) tẩy màu của
vàng mạnh nhất
-
Bạc, kẽm tẩy màu của vàng vừa phải
-
Các kim loại khác tẩy màu của vàng ở mức
độ trung bình hay hầu như không tẩy màu của vàng
Từ đây, phân ra hai loại
vàng trắng cơ bản: Vàng trắng ni-ken và vàng trắng pa-la-đi.
Một hợp kim vàng - bạc
có hàm lượng vàng 9K (37,5% vàng) khá trắng, mểm mại dễ kéo, được sữ dụng trong
chế tác trang sức. Vàng trắng thực tế cũng có thể đạt đến hàm lượng vàng 21K.
Việc bổ sung pa-la-đi
vào vàng làm tăng nhiệt độ nóng chảy, độ đàn hồi, độ bền kéo và độ cứng của vàng.
Hợp kim vàng - pa-la-đi, còn gọi là vàng trắng, thường được sử dụng rộng rãi
trong ngành kim hoàn. Ngoài ra, chúng còn là loại vật liệu thường dùng trong
ngành nha khoa, làm các điện cực của bu-gi đánh lửa và là hợp kim thay thế bạch
kim.
Đặc biệt, do nhu cầu về
giá thành sản phẩm cần một giải pháp thay thế vật liệu rẻ hơn vàng trắng hay
vàng – pa-la-đi là vàng có chứa ni-ken. Nhiều hợp kim mới được tung ra thị trường,
hầu hết trong số đó dựa vào việc bổ sung kim loại man-gan làm trắng là chính. Một
số là hợp kim của pa-la-đi tự do với các kim loại khác nên là hợp kim có hàm lượng
pa-la-đi thấp.
Cờ-rôm và sắt cũng được
sử dụng như chất làm trắng đối với vàng. Chúng có xu hướng tạo độ cứng cho hợp
kim vàng, gây khó khăn trong việc xử lý và chế tác trang sức. Một số hợp kim
này không có được màu trắng đạt chất lượng như mong muốn, nên phải mạ thêm một
lớp rô-đi-um, một số trường hợp khác thì hợp kim bị rạn bề mặt làm xấu sản phẩm.
Pla-tin, cờ-rôm,
cô-ban, kẽm, thiếc và bạc, tất cả đều sử dụng như chất tẩy trắng. Bạc có tính
năng làm việc tuyệt vời nhưng tính chất tẩy trắng không cao. Đồng cũng được
thêm vào hợp kim để cải thiện độ mềm dẻo trong phần lớn các hợp kim làm trắng.
